Nieuwe streekproducten: whisky uit Bruinisse en cognac uit Dreischor

Nog even geduld. Komend najaar kan getoost worden met de eerste Zeeuwse cognac van Wijnhoeve De Kleine Schorre. Grappa uit Dreischor is er al en in 2012 komt uit Bruinisse de eerste Zeeuwse Whisky op de markt. “De eerste uitloop van de pers wordt wijn. Maar als de druk groter wordt, komt het druivensap met de meeste smaak. Die tien tot vijftien procent beïnvloedt de smaakt te veel en wordt dus niet in de wijn gebruikt. Dat sap wordt bij Kampen in Bruinisse twee keer gedistilleerd en dit najaar op eikenhouten vaten gelegd. Na twee jaar hebben we dan cognac”, zegt wijnboer Johan van de Velde. Grappa maak Van de Velde al. “Dat is het afvalproduct uit de pers. Velletjes, pitjes en steeltjes laten we gisten, waarna de pulp in Bruinisse wordt gestookt. Dat levert een digestief op met de smaak van noten en rozijnen”.
Van de Velde heeft bij zijn bedrijf acht hectare gerst staan. Die is gezaaid in opdracht van Kampen Destillateurs in Bruinisse. Eind augustus wordt het graan geoogst. Het wordt whisky volgens Schots procedé met een rokerige turfsmaak. Kampen:”Voor de kenners: een peated Islay whisky. Daarvoor halen we VS bourbonvaten. De duigen worden in Schotland gebrand en weer in elkaar gezet. Mouten en roken gebeurt in Bruinisse. Het malen van de gedroogde gerst laat ik bij molen De Hoop in Zierikzee doen.”

Hier groeit Zeeuwse Whisky

Van de Velde ziet voordeel in samenwerking met andere Schouwse bedrijven als vleesboerderij Boot en kookboerderij ‘t Spennekot - beide in Kerkwerve -, kaasboerderij De Stolpe in Nieuwerkerk en Kampen Distillateurs in Bruinisse. “Met eerlijke en kwalitatief hoogstaande producten levert onze bedrijfstak een bijdrage aan de promotie van Zeeland.”

Koperen ketel geeft een zachtere smaak18 januari 2006

door Piet Kleemans (PZC)

BRUINISSE - Het was een onooglijk, incompleet gevaarte. Zwaar geoxideerd en vervuild. Maar een half jaar noeste arbeid verder is de volledig gerestaureerde Stonner destillatieketel uit 1935 het pronkstuk in de stokerij van Kampen Destillateurs uit Bruinisse. Een koperen ketel. Roestvrij staal komt er bij de ambachtelijke stokerij niet in. Koper geeft, weet destillateur Meinderd Kampen, een zachte smaak en dat is het handelsmerk van de Bruse destilleerderij.

Ketel

Het destilleren begon voor Kampen als hobby. In zijn vrije tijd bouwde hij van een boiler, een koperen ketel en nog wat bijeen gesprokkelde onderdelen een bescheiden stookketel. De recepten werden steeds verfijnder en de vraag nam toe. Hetgeen Kampen ertoe bracht om in 2004 samen met zwager Gert de Keijser en vriend Jeroen Kik van Kampen Destillateurs een officieel bedrijf te maken. Een geschikte bedrijfsruimte werd gevonden aan de Bruse Havenkade en toen begon de speurtocht naar een grotere stookketel. Een verhaal apart. Kampen zocht voor de kleine ketel naar een patrijspoort om als verbindingsstuk tussen twee delen te gebruiken. Via Marktplaats op internet vond hij wat hij zocht, maar de patrijspoort alleen was hem niet genoeg. ,,Ik wil altijd het verhaal achter iets weten. Dus ben ik gaan zoeken naar de geschiedenis van die patrijspoort. “

Het ronde scheepsraam bleek afkomstig van stoomschip C. Bosman waarmee in lang vervlogen tijden een veerdienst tussen Stavoren en Enkhuizen werd onderhouden. Toen bleek dat een nazaat van de naamgever bezig was met de restauratie van dat schip. Kampen stuurde de man een mailtje en zo ging het balletje aan het rollen. „Of ik misschien nog onderdelen had van het schip. Ik terug gemaild dat ik die wel had, maar dat hij die niet kreeg. Van het een kwam het ander en toen bleek dat die man een oude stookketel had staan.“ Het bleek een stookketel van het merk Stonner, daterend uit 1935. Een gevaarte met een inhoud van 650 liter en een gewicht van ruim 400 kilo. Een object voor de echte liefhebber.

Oxidatie

,,Er moest nogal wat aan gebeuren. De warmtewisselaar was geklapt en de ketel zelf was zwaar geöxideerd. Dus ben eerst aan het schoonmaken gegaan. De oude pakking tussen ketel en deksel was van asbesttouw. Die heb ik vervangen door een rubberen en ik heb een compleet nieuw verwarmingssysteem gemaakt. Van oorsprong is deze ketel stoomverwarmd maar ik heb hem omgebouwd tot elektrisch gestookt. Eerst heb ik geëxperimenteerd met water in de verwarmingsleiding, maar toen kookte het steeds droog. Ik gebruik nu olie, doodgewone slaolie, en dat werkt goed.“ Omdat het oog ook wat wil en het de bedoeling is op termijn bezoekers te ontvangen heeft Kampen de ketel ’ingepakt’ in isolatiemateriaal en afgewerkt met hout. Met aandacht voor detail, want zelfs op de richting van de houtnerf is gelet.

Uniek

In de ’nieuwe’ ketel kan Kampen 550 liter gedestilleerd stoken. De grondstof wordt gevormd door 60 kratten ofwel 1440 flesjes ’afgekeurd’ bier. Met de hand te ontkurken en leeg te schenken. Een klus die Kampen in drie uur klaart. Kampen verwacht ongeveer een half jaar nodig te hebben om uit te vogelen wat de juiste manier van werken is met de nieuwe ketel. Het gaat daarbij niet alleen om de ingrediënten, maar ook om de verhittingsgraad en de opbouw van het destillatieproces. Iedere stoker heeft zijn eigen geheime recept. ,,Het is wel zoeken naar de juiste recepten voor deze ketel. Ik kan de receptuur die ik gebruik voor de kleine ketel niet zomaar overnemen voor deze. Iedere stookketel heeft zijn eigen, unieke smaak.“

Zeeuwse dranken met een verhaal; Zeeuwse grappa

Ook het Nederlands gedistilleerd is bevangen door jeugdig elan. Het meest sprekende voorbeeld is Kampen Destilllateurs, in twee opzichten een jong bedrijf: oprichter Meinderd Kampen is met zijn 25 jaar de jongste professionele stoker van Nederland, en zijn onderneming is nog geen twee jaar oud. Zijn focus: typisch Zeeuwse dranken. Vanuit het pittoreske Bruinisse op Schouwen-Duiveland komt Kampen Destillateurs met verrassende gedistilleerde dranken, met name als Jajem, Vjeu, Imker, Kotters-smout, Darinck en Bruune Koffie. “We richten ons daarmee vooral op de regio, niet alleen de mensen die er wonen, maar natuurlijk ook de vele toeristen die we hier in het zomerseizoen hebben. Die willen graag een drank mee naar huis nemen die ze herinnert aan de vakantie in Zeeland”. Als alles meezit, komt de jonge Zeeuwse stoker binnenkort met een nieuw product. “Ik ben van plan echte Zeeuwse grappa te gaan stoken. Daarvoor ga ik de druivenschillen van de wijnboeren in de omgeving gebruiken”. De producten van Kampen Destillateurs worden voorlopig alleen in slijterijen in Zeeland verkocht.
(Bron: AdFundum, februari 2006)

Ambachtelijke destilleerderij juni 2007

Meinderd Kampen uit Bruinisse heeft zich voorgenomen om in vijf jaar tijd een professionele en financieel gezonde destilleerderij op de rails te hebben. Na ruim twee jaar wordt aan het criterium van professionaliteit voldaan, maar vooralsnog draait Kampen Destillateurs nog niet met winst.

door Henk van de Voorde

Stonner 1935 gerestaureerd

Foto: Willem Mieras

Meinderd Kampen: ‘luisteren naar de markt, anders gaat het fout.’

“We zitten nog in de rode cijfers doordat er veel is geïnvesteerd in aankleding en materialen, maar het begint wel te lopen. Het zelfstandig ondernemerschap zie ik als een uitdaging. Je kan in zekere zin doen wat je wilt, maar je hebt ook verantwoordelijkheden. Goed investeren in grondstoffen is belangrijk. Als ik duizend liter stookwijn opkoop voor 300 euro, moet ik in kunnen schatten dat er een interessante markt voor is. Ik kan me niet te veel fouten veroorloven want het budget is niet oneindig. Ik ken mensen die bij het opstarten van een eigen bedrijf vooral hun eigen idealen nastreefden, maar voorbij gingen aan de vraag van de consument. Dan gaat het dus fout. Je moet luisteren naar de markt, de consument bepaalt”, zegt de 27-jarige Meinderd Kampen.

Hij leidt zijn eigen bedrijf naast zijn werkzaamheden als verkoper bij een installatiebedrijf in Renesse. Ooit hoopt hij alleen van zijn eigen onderneming te kunnen leven. Zijn eerste brouwsels maakte hij nog in de keuken, maar sinds januari 2006 is het bedrijf gevestigd in het oude pand van de mosselvissers van de Coöperatieve Inkoop aan de oude haven in Bruinisse. Op de meterkast prijkt nog een sticker uit 1964 met de tekst: ’stop de afsluiting van de Oosterschelde’. In de ambachtelijke destilleerderij wordt gestookt in echte koperen potstillketels. De ketel met een capaciteit van zeven honderd liter, was tien jaar buiten bedrijf geweest. Het vergde maanden om het gevaarte fraai te restaureren.

Maatwerk
Standaardproducten worden bij Kampen afgewisseld met maatwerk. Een greep uit het assortiment: Milde Honinglikeur (30 procent alcohol), gemaakt met Zeeuwse honing; Uutbrander (40%),een stevige kaneellikeur met een vleugje peer; Bruune Koffie (25%), volle romige koffielikeur, door de zelf gemaalde bonen komt de smaak beter zijn recht; Vjeu (35%), een zachte vieux gestookt van restproducten uit een wijngaard; Kotter-smout (40%), dropborrel met een zachte zilte smaak; Jajum (35%), echte ongezoete oerjenever met stevige smaak, gemaakt van rijk bier uit de Scheldebrouwerij; Kade 19 (35%), de jeneverspecialiteit ‘uut Bru’, Sjuuk’ lode (12%), chocoladejenever specialiteit; Bruut (80%), krachtige honingrum, prima te combineren met warme chocolademelk. Kampen Destillateurs koopt niet alleen restwijn (of -bier) op, maar maakt ook zelf stookwijn via een uitgebreid gistingsproces. Restfruit wordt verwerkt tot goede alcoholische versnaperingen. “Uit wijn of bier dat niet langer verkoopbaar is, kunnen we vaak nog een goede alcoholische drank destilleren. Door een fout in het brouwproces kan bier gaan vlokken. Niet geschikt voor de verkoop want het ziet er niet fraai uit, maar de smaak is uitstekend. Weggooien is zonde, geef producten een tweede kans. Van suikerhoudende dranken die men over heeft, zoals vruchtensappen, kunnen wij vaak iets moois bereiden”, aldus Kampen.

Republiek Bru
Voor bedrijven verzorgt hij soms relatiegeschenken en kerstpakketten met een persoonlijk label en inhoud. Speciaal voor bijvoorbeeld cafés kan een huisdrank in eigen stijl (drank op maat) worden bereid. De flessen drank van zijn destilleerderij zijn steevast getooid met het wapen van Bru. Bruinisse genoot nog niet zo lang geleden landelijke bekendheid met haar verzet tegen de gemeentelijke herindeling (fusie tot gemeente Schouwen-Duiveland). Om het zelfbeschikkingsrecht te waarborgen werd zelfs de ‘Republiek Bru’ uitgeroepen. De woorden “m’n komme van Bru en m’n wete van niks” werden een gevleugelde uitdrukking. De inwoners zijn eigenzinnig, maar Bourgondisch. “Vier jaar geleden stond in het AD een lijst met namen van plaatsen waar het meeste aantal liters alcohol per inwoner wordt genuttigd. Op de eerste plaats stond Amsterdam, gevolgd door Rotterdam en als derde…Bru.”

Naam: Meinderd Kampen (27)
Woonplaats: Bruinisse
Bedrijf: Kampen Destillateurs
Begonnen: eind 2004
Tegenvaller: het aantal uren dat je erin steekt
Internet: www.kampendestillateurs.nl

Bruse stoker zet in op Zeeuwse whiskydoor Ali Pankow. maandag 24 november 2008 | 07:45 | Laatst bijgewerkt op: maandag 24 november 2008 | 08:10

BRUINISSE - Een naam is er nog niet, maar het productieplan en het recept voor Zeeuwse whisky liggen gereed bij Meinderd Kampen in zijn destilleerderij aan de Havenkade in Bruinisse. Wat vier jaar geleden als hobby begon is uitgegroeid tot een nevenbedrijf.

Houtgestookte distilleerketel

Nog steeds met liefhebberij als drijfveer, maar waar inmiddels wel hard voor gewerkt moet worden in de late en vroege uurtjes én in het weekend, want daarnaast heeft Kampen nog steeds een vaste baan. “Ik zit in de haardenverkoop”, laat hij weten. Zijn destilleerderij begon hij met hulp van zijn zwager Gert de Keijser en vriend Jeroen Kik. Zij verlenen nog wel hand- en spandiensten, maar hebben het vooral ook druk met hun eigen banen.

Daarom helpt Meinderds vrouw Hanna de Keijser tegenwoordig steeds vaker mee met het noteren van de orders, het afvullen van de flessen en alles wat verder nodig is. Behalve het stoken, want dat is exclusief het werk van Meinderd zelf. Hij heeft daarvoor de beschikking over een nostalgische ketel, een gerestaureerde Stonner uit 1935 en sinds kort over een zelf gebouwde aanzienlijk groter exemplaar om te kunnen blijven voldoen aan de groeiende vraag.

Zo stookt Meinderd onder meer uit de druivenpulp van wijnboerderij De Kleine Schorre in Dreischor de Zeeuwse grappa. Hij doet dat zoals dat in Italië en Duitsland gebeurt, dus destilleren met schil en al, hetgeen smaak en geur ten goede komt.

Nostalgie en ambachtelijkheid staan hoog in het vaandel bij ‘Kampen Destillateurs’. Vandaar dat Meinderd zijn nieuwe stookketel voor het aanzien een houten mantel heeft gegeven. Ook gaat hij bewust in zee met molen De Hoop in Zierikzee voor het betrekken van zijn gerst voor de Zeeuwse whisky die hij binnenkort hoopt te maken. “In het voorjaar 2009 is daarvoor onze moutvloer gereed. Daarop moet de gerst ontkiemen en vervolgens door rook worden gedroogd”, zegt de destillateur. Meinderd zet in op de productie van een Zeeuwse single malt te vergelijken met de Schotse Talisker whisky. De voorwaarden voor zo’n smaakvol product hier in Zeeland zijn volgens hem te vergelijken met die in Schotland. Hij laat zijn Zeeuwse whisky rijpen op houten zogeheten Speyside vaten uit Schotland en dan is het nog drie jaar wachten tot het eindresultaat geproefd mag worden.